Wolnomularz Polski nr 51 - Page 25

W Z C Z B L O G A O R A padłam w wir pracy powakacyjnej. Gdzie mój stoicyzm się podział? Nie, nie daję się. Dzisiaj kupiłam pięknie wydany Poczet cesarzy rzymskich Aleksandra Krawczuka i już przeczytałam wszystko o Marku Aureliuszu i jego poprzedniku Piusie Antoninie, którego ruiny term w Tunisie zwiedzałam kilka dni temu. Pius znaczy „pobożny”, ale w starym, pogańskim sensie, jak się okazuje. Córka Piusa Faustyna została żoną Marka Aureliusza. Potomność – w odróżnieniu od samego cesarza – nie zostawiła na niej suchej nitki. To chyba nie po niej nasza święta Faustyna dostała imię? A oto trzy cytaty z Rozmyślań Marka Aureliusza: * „Rankiem, gdy się niechętnie budzisz, pomyśl sobie: budzę się do trudu człowieka. Czyż więc mam się czuć niezadowolonym, że idę do pracy, dla której się zrodziłem i zostałem zesłany na świat?” * „Po pierwsze: nic na oślep i nic bez celu. Po wtóre: nic innego nie mieć na względzie jak cel społeczny. Wnet będziesz nikim nigdzie.” * „Często przypominaj sobie tych, którzy z jakiegoś powodu zbytnio się unosili i tych, którzy do najwyższego doszli stopnia czy to sławy, czy nieszczęść, czy nieprzyjaźni, czy jakichkolwiek losów. Następnie zadaj sobie pytanie: gdzie też to wszystko teraz? – dym, popiół, baśń, albo nawet już i baśnią nie jest. [...] Jak marne A S Z E R A, L N O M U D Z I Ż O N A jest to, do czego dążyli. A o ile jest godniejsze filozofa okazać się przy sposobności nadarzonej sprawiedliwym, rozważnym, posłusznym bogom bez wykrętów! Ze wszystkich wad bowiem najprzykszejsza jest duma, pyszna pod osłoną pokory.” Te krótsze i dłuższe notatki, te Rozmyślania, Marek Aureliusz pisał prawdopodobnie sam dla siebie, a może dla syna (bardzo nieudanego Commodusa), ale właściwie, to nie wiadomo dla kogo. Nie wiemy także i tego, kto te notatki zredagował i dlaczego ustawił je w takiej a nie innej kolejności. Pierwsza wzmianka o nich pochodzi z czasów w dwa wieki po śmierci cesarza. Wyraźne ślady tego dziełka odnajdziemy w Bizancjum w X w. Pierwszy ich druk w erze nowożytnej pojawił się 1559 r. w Zurychu, wydanie było grecko-łacińskie. Na język polski przełożył Rozmyślania Marian Reiter, przed II wojną. Mnie ciekawi kwestia: jak żył i chciał żyć porządnie, przyzwoicie, mądrze człowiek, który nigdy nie wspominał, nie wiadomo zatem, czy znał Dziesięć Przykazań i wierzył nie w jedynego Boga, ale różnych bogów. Podoba mi się, że Marek Aureliusz rozpoczyna swe notatki wyrazami wdzięczności: „1. Dziadkowi Werusowi zawdzięczam łagodność i równe usposobienie – pisze. 2. Dobremu imieniu ojca i pamięci o nim – umiłowanie skromności i charakter męski. 3. Matce – ducha pobożności i dobroczynności. I odrazę nie tylko do i podziałów. W swoich Rozmyślaniach, wydanych po polsku jeszcze przez I wojną światową w 1913 r., cesarz – filozof napisał wprawdzie, że „Wkrótce wszyscy zapomną ciebie”, ale jak widać choćby po kwietniowym sympozjum wiedeńskim, nie była to opinia słuszna. Potencjalnych autorów polskich „desek” lożowych na temat Marka Aureliusza odsyłamy do interesujących materiałów z konferencji naukowej zorganizowanej w 2009 r. przez Centrum Europejskie Natolin oraz redakcją „Teologii Politycznej”. Owocem konferencji jest dostępna na naszym rynku księgarskim publikacja pt. Teoria i praktyka polityczna Marka Aureliusza pod redakcją Kingi Marulewskiej. O I 25 Ś PA N A W STOICKIM PĘDZIE W W J L A R Z P O L S K I B O G A wyrządzania krzywdy, lecz także do myśli o niej. Nadto sposób życia prosty, daleki od zbytku ludzi bogatych”. Potem idą nauczyciele, jego poprzednik cesarz Pius Antonin, a w notce pod liczbą 17 dochodzi do bogów: „Bogom zawdzięczam, że miałem dobrych dziadków