TED Meşale Dergisi 19. Sayı - Page 43

Kafkas Cephesi’nde, önce çift motorlu bir uçağı kullanan ilk Türk pilot olma sıfatını kazanır Tayyareci Vecihi. Ardından bir Rus savaş uçağını düşürerek ilk Türk hava zaferine imza atar. Kısa bir süre sonra uçağının isabet almasıyla Ruslara esir düşerken, uçağını düşmana teslim etmemek için ateşe verir. Hazar Denizi üzerinde bir adada esir olarak tutulurken kaçmayı başarır. Hazar Denizi’ni yüzerek geçip İran üzerinden yurda girer. Savaş sonrası anlaşmaların imzalanması ve ülkenin işgal edilmesine kayıtsız kalamayan Hürkuş, Dünya Savaşı’nın son aylarında üzerinde çalıştığı bir avcı uçağı projesini yarım bırakarak Anadolu’ya geçer. Uçakların tamiri için gerekli malzemelerin üretimini üstlenir. 1920’de Kurtuluş Savaşı’nın ilk uçuşunu gerçekleştirir. 1922’de İzmir üzerinde gerçekleştirdiği uçuş savaşın son uçuşu olacaktır. Vecihi Hürkuş, Yunan birliklerinin elinde olan Gaziemir Havaalanı’nı tek başına ele geçirerek zaferde büyük pay sahibi olur. Bu başarıları karşısında Büyük Millet Meclisi tarafından üç kez takdirnameyle ve kırmızı şeritli İstiklal Madalyası’yla ödüllendirilir. Hürkuş’un havacılık tutkusu savaş pilotluğuyla sınırlı kalmaz. Savaştan sonra İzmir’de yeni tayyareciler yetiştirmek üzere kolları sıvar. Vecihi Bey aynı zamanda, Cumhuriyet’in ilanından dört ay önce, Türk toprakları üstünde hava yolcusu taşıyan ilk Türk pilotu olur. Edirne’ye yanlışlıkla inen bir yolcu uçağını havalandırma ve yerine ulaştırma görevini üstlenen Hürkuş’un bu hizmetinin anısına, uçağa Hürkuş adı verilir. Böylece, yıllardır içinde taşıdığı uçak imal etme fikri alevlenir. Hürkuş, 1924 yılında ganimet olarak Yunan ordusundan alınan motorlardan yararlanarak ilk Türk uçağını imal eder. Motor dışında uçağın bütün tasarımı ve üretimi ona aittir. KÜLTÜR-SANAT 40