TED Meşale Dergisi 19. Sayı - Page 39

Gramafon, plak adı verilen, gomalaka ve mumlu maddelerden üretilen bir diski çalar. İki yüzünde bulunan oyuklarda gezinen gramafon iğnesi, meydana getirdiği titreşim ile plağa alınan sesin tekrar duyulmasını sağlar. Günümüzden bakılınca oldukça zahmetli görünen bu teknoloji, aslında CD okuyucuların ilk örneği olarak kabul edilir. CD çalan cihazlar, iğne yerine lazer kullanarak diske kaydedilen bilgiyi okur ve sese dönüştürerek dışarı verir. Gramafonun görece kısa süreli kayıtlar yapması ve plağı döndürmek için kullanılan motorun zahmetli olması, mucitleri yeni modeller üzerinde çalışmaya zorlar. Bu çalışmaların sonucunda pikap adı verilen cihaz doğar. Pikap, plağı döndüren tablanın elektrik motoruyla çalışması esasına dayanır. Buna paralel olarak 45 devirle dönen, ön ve arka yüzlerine birer müzik parçası kaydedilebilen 45’likler üretilmeye başlanır. 45’likler, ilerleyen yıllarda ortaya çıkacak single albümlerin başlangıcı kabul edilir. 1940’lara gelindiğinde, 8 ila 10 parça kaydedilebilen, bu özelliğinden dolayı uzunçalar (long play) olarak adlandırılan ürün geliştirilir. Artık ‘albüm’ kavramı da müzik piyasına girmiştir. Uzunçalarla birlikte kayıt ve dinleme kalitesinde hissedilir bir yükselme yaşanır. Bu niteliğinden dolayı uzunçalar, 1980’lerin ortalarına dek popülerliğini korur. Ancak, 1899-1930 yılları arasında valiz büyüklüğünde bir kutuyla başlayıp daha küçük boyuta gelene kadar evrimleşen, manyetik bantları kaydederek çalabilen teyp teknolojisinin 1970’li yıllarda daha da küçülüp pratik hale gelmesiyle kasetler hayatımıza girer. Hem ülkemizde hem dünyada müzik endüstrisinde büyük bir atılım sağlayan kasetler, farklı müzik türlerinin bir arada piyasaya sürülmesine de imkan tanır. 90’ların sonuna kadar en yaygın müzik kayıt modeli olan kasetlerin ev dışında da dinlenebilmesi için taşınabilir müzikçalarların üretilmesi 1970’lerin sonuna rastlar. Pille çalışan ve rahatlıkla taşınan walkmanler, genç yaşları 80’lere ve 90’lara denk gelenler için vazgeçilmez bir eğlence olmuştur. YAŞAM 36