TED Meşale Dergisi 19. Sayı - Page 38

Müzik, insanoğlunun en eski uğraşlarının başında geliyor. Arkeolojik kazılar, atalarımızın müzik aletleri yaptıklarını gösteriyor bize. Peki ya müziği kaydetmek ve sonra onu dinlemek tarihin hangi döneminde karşılaştığımız olgular? Thomas Edison’u duymayanımız yoktur. Evlerimizi aydınlatan ampulün mucidi olarak tanırız onu. Elektrik enerjisini ışığa çevirmeyi başaran Edison’un daha birçok icadı olduğu, 2.000’den fazla patent belgesinde adının yazdığı ise konuyla biraz daha yakından ilgilenenlerin dikkatinden kaçmamıştır. Başlangıcını izleyen yaklaşık 140 yıllık zaman diliminde baş döndürücü bir hızla ilerleyen ses kaydetme ve çalma teknolojisinin ardında da Thomas Edison imzasını görmek bu yüzden şaşırtıcı değil. icadı üzerinde yeniden çalışmaya başladı ve 1888 yılında daha gelişkin bir icat koydu ortaya. Aynı yıl Emile Berliner ise daha fazla kayıt kopyasına izin veren gramofonu üretti. Berliner birkaç yıl içinde elle çalışan alıcılar yerine yaylı motor kullanma ilkesine dayanan bir makine geliştirecek ve bu gelişme gramafonun yaygınlaşmasını, kitleselleşmesini sağlayacaktı. Yirminci yüzyılın ilk yıllarında, afişindeki sevimli köpeğin de etkisiyle dünyanın hemen her köşesinde ünlenen His Master’s Voice (Sahibinin Sesi) şirketi başta opera yapıtları olmak üzere, Türkiye’nin de aralarında bulunduğu birçok ülkenin yerel müziklerini kaydederek satışa sundu. Takvimler 1877 yılını gösterirken, Edison, telgraf mesajlarını tekrar eden bir makine üzerinde çalışıyordu. Balmumundan bir silindire kayıt yapan ve bu kaydı dinletme özelliğine sahip olan cihaz fonograf olarak adlandırıldı. Edison’un fonografa ilk fısıldadığı sözler olduğu söylenen Marry had a little lamb (Marry’nin küçük bir kuzusu vardı) cümlesini makinenin istendiği kadar tekrar edebildiği görülünce, önce küçük bir çevrede sonra dalga dalga yayılan bir şekilde dünyanın çeşitli bölgelerinde bir heyecan yaşandı. 1886’ya gelindiğinde Chichister Bell ve Charles Summer Tainter, fonograftan daha uzun süre kayıt yapabilen bir cihaz geliştirdi. Makine artık gramofon olarak anılıyordu. Bunun üzerine Edison YAŞAM 35