Magazyn Gdański 2015-09-10 - Page 14

MAGAZYN GDAŃ­SKI MAGAZYN GDAŃ­SKI 25 lat samorządu w wolnej Polsce – Czym jest samorząd ? jakie zajmuje miejsce w polityce państwa, regionu? jaką odgrywa rolę w życiu przeciętnego obywatela? To zaledwie kilka najistotniejszych pytań, na które przy okazji 25 lat, które minęły od czasy transformacji ustrojowej w Polsce wypada odpowiedzieć. Temu posłuży cykl artykułów, a punktem odniesienia stanie się gmina Gdynia, miasto w którym niczym w soczewce można było obserwować systematycznie zachodzące przemiany. Początki samorządu sięgają najwcześniejszych okresów życia państwowego, ale samorząd jako pojęcie prawne zaistniał dopiero , gdy uległ zmianie stosunek panujacego w państwie absolutnym do podwładnego, kiedy jednostka poza prawami prywatnymi zaczęła nabywać praw publicznych. Piewsze ślady wystepowania samorzadności można się doszukiwać już w starożytności , w rozwoju wspólnot sasiedzkich całego systemu samoobrony, samopocy i solidarnosci. Rolę i znaczenie samorzadu terytorialnego definiują liczne opracowania, publikacje naukowe, a także takie dokumenty jak Konstytucja RP z 1997r. I Europejska Karta Samorzadu Terytorialnego. Pojęcie samorzadu terytorialnego we współczesnym znaczeniujako myśl spoleczna, instytucja prawna pojawia się w kilku państwach europejskich z końcem XVIII wieku, by w ciągu XIXw, nabrać już szerszego znaczenia.Tak więc samorząd w Europie w bardziej rozwiniętym kształcie pojawia się w czasach póżnego sredniowiecza, po czym w dobie tzw. absolutyzmu oświeceniowego zostaje zlikwidowany, aby po przekształceniach i dostosowaniu do nowych wymogów konstytucyjnych państwa burżuazyjnego zaistnieć na trwałe w pańwtwie kapitalistycznym . Samorzad terytorialony to najkrócej definiując forma zdecentralizowanej administracji publicznej w społecznościach lokalnych ( gminach i innych jednostkach podziału terytorialnego), to uspołeczniona i demokratyczna władza lokalna. Art 163-172 Konstytucji RP mówi, że samorząd lokalny gminny, powiatowy lub regionalny to organizacja spolecznosci lokalnej i jednoczesnie forma administracji publicznej, którą mieszkańcy tworza z mocy prawa, to wspólnota decydujaca o realizacji zadań administracyjnych wynikających z potrzeb tej wspólnoty na danym terenie kształtowana pod okreslonym nadzorem administracji rzadowej. 14 Samorząd terytorialny jest forma kosporacji prawa publicznego mieszkańców danego terenu. Posiada własne środki i podejmuje suwerenne decyzje. Samorząd terytorialny w Polsce przeżywał na przestrzeni wieków różne momenty. Powstania, wojny, rozbiory, zabory przewroty nie służyły rozwojowi demokracji, w tym także idei samorządności. Pojawiała się i znikała wraz z utraconą i odzyskiwaną niepodległością. U podstaw reform samorządu terytorialnego u schyałku minionego stulecia stał niewątpliwie kryzys polityczny i społeczny. Swoje niezadowolenie społeczeństwo artykułowało już wczesniej, bo na przełomie dekady lat 80 i 90-tych. Pierwszym krokiem w kierunku demokratyzacji samorządu terytorialnego stały się obrady „okragłego stołu”, kiedy to został wyodrebniony spejalny zespół d.s samorządu terutorialnego.Współtwórcami nowej koncepcji samorządu terytorialnego stały się taakie osoby jak m.in. prof. Michał Kulesza czy prof. jerzy Regulski. Pierwszym krokiem przystosowującym administrację publiczną do wymogów sestemu demokracji parlamentarnej i gospodarki rynkowej była likwidacja komitetów,partyjnych i rad narodowych, a następnie doprowadzenie samorządu terytorialnego do szczebla powiatu i regiony, co mialo miejsce w 1999r. Czego rezultatem stała się decentralizacja władzy wykonawczej, w oparciu o samorząd. W praktyce oznaczało to przekazanie uprawnień administracji samorzadowej do samodzielnego decydowania o sprawach gospodarczych, społeczznych kulturalnych. Zasady samodzielności samorządowej regulowały ustawy, a ich zakres nadzór państwa. Fundamentem samodzielności samorządu stało się jego prawne i gospoxdarczo-finsowe upodmiotowienie. Prawnym wsparciem dla samorządów były poza Konstytucją RP stosowne ustawy m.in.: ustawa o samorządzie gminnym z marca 1990r, ustawa o samorządzie dr Alicja Grzybiakówna – absolwentka filologii polskiej na Uniwersytecie Gdañskim, doktor nauk humanistycznych, politolog, dziennikarz. Przez wiele lat związana z prasą krajową ( „Kurier Polski”, „Ilustrowany Kurier Polski” „Tygodnik Demokratyczny”, tygodnik „Rzemieślnik”, a także z mediami lokalnymi– „Gazeta Gdańska”, „Głos Wybrzeża”, „Dziennik Bałtycki”, „Wieczór Wybrzeża”, „Magazyn Gdański”) oraz z Polskim Radiem Gdańsk. Ponadto publikuje w wydawnictwach naukowych Szkoły Wyższej Ateneum .Publicystka zajmująca się problematyką społeczno-kulturalną, autorka recenzji teatralnych i plastycznych. Działaczka samorządowa w Gdyni. powiatowym z czerwca 1998r., ustawa o samorządzie województwa z czerwca 1998r., wreszcie ustawa o administracji rządowej w województwie również z czerwca 1998r., ustawa o wprowadzeniu trójstopniowego podziału terytorialnego państwa z lipca 1998r., ustawa o finansach publicznych z 2003r., a także ustawy regulujące funkcjonowanie instytucji kultury – muzeów, kin bibliotek itd. Do kompetencji i zadań gminy– podstawowego ogniwa saamorządu terytorialnego należy: ład przestrzennny, gospodarka nieruchomościami, ochrona środowiska i przyrody oraz gospodarka wodna , gminne drogi, ulice, mosty,place zabaw, organizacja ruchu drogowego, wodociągi i zaopatrzenie w wodę, usuwanie i oczyszczanie ściek