Magazyn Gdański 11 2015 - Page 20

MAGAZYN GDAŃ­SKI Świat cystersów w Gminie Puck… Ziemia Pucka kryje w sobie ogromny potencjał kulturowy. Pomorski Szlak Cysterski biegnący przez Gminę Puck wprowadza nas w krąg europejskiego szlaku kulturowego nasyconego wybitnymi zabytkami cysterskimi. Należą do nich również małe wiejskie kościółki usiane po klasztornych dobrach. Gmina Puck weszła w orbitę świata szarych mnichów dzięki opactwu w Oliwie i jego dominium gospodarczego sięgającego, aż po brzegi Bałtyku. Opactwo oliwskie z jego początkami sięgającymi darowizn pomorskiej dynastii Subisławiców przełomu XII i XIII w. ma olbrzymie zasługi w nowoczesnym kształtowaniu obrazu społecznego, gospodarczego i religijnego Pomorza. Miejscowości Gminy Puck należące do cystersów, takie jak Starzyno i Starzyński Dwór, Werblinia, Mechowo, Domatowo, Leśniewo, Darzlubie stanowią od pocz. XIII w. aż do transformacji zaborczej w 1772 r. zwartą domenę wyróżniającą się na przestrzeni dziejów kaszubskiej Nordy. Już na samym początku erygowane są dwie parafie z kościołami w Starzynie i Mechowie. Warto też zwrócić uwagę na pozostałości zabudowań folwarku cysterskiego w Starzyńskim Dworze. Zachowany spichlerz, budynek bramny z odtworzoną kaplicą, spiętrzenie wody na potoku wpływającym do Płutnicy i resztki młyna wodnego, kuźni… Zabytki cysterskie otwierają nam świat europejskiej kultury, która tu na Pomorzu ma swój szczególny wymiar społecznej integracji, zwłaszcza w okresie kontrreformacyjnej opozycji. 20 Mechowo, fot. J.P. Dettlaff. Dobra cysterskie na Ziemi Puckiej posiadały swoją rangę. Dwa klucze gospodarcze w Starzyńskim Dworze i w Mostach, gdzie pozostał po dawnej świetności jedynie dwór opacki, utrzymywały wzorcowy poziom agrarny. Warto dodać o istniejącej transportowej komunikacji morskiej pomiędzy tymi ośrodkami a „stołeczną” Oliwą. Starzyńska „grangia” spławną rzeką Płutnicą i portem u jej ujścia do Zatoki Puckiej transportowała wodą produkty rolne dla opactwa macierzystego. Cystersi stali się prekursorami przybrzeżnej żeglugi handlowej na Zatoce Puckiej i Gdańskiej. Późniejsi armatorzy szkut rewskich z XIX i pocz. XX wieku m