MAASTRO clinic | een eeuw radiotherapie in Limburg - Page 81

Hand met een ernstige en zeer pijnlijke ontsteking van de huid ten gevolge van röntgen straling; hiervoor was amputatie noodzakelijk. (Van Tiggelen, Radiology in a Trench CoatnAcademia Press Gent België 2013) noodzakelijke vervanging van de buis eenvoudiger zonder afscherming. Veel van de gebruikers die gedurende langere tijd op deze manier werkten, ontvingen zo’n hoge cumulatieve stralingsdosis dat ernstige schade in het lichaam werd aangericht. Het meest bekend zijn de chronische huidafwijkingen aan de hand, die helse, onbehandelbare pijnen veroorzaakten. In veel gevallen ontstond na verloop van tijd ook kanker, waarna amputatie volgde van één of meer vingers en soms van een hand of een arm. Vaak waren er eerder al uitzaaiingen opgetreden, met vroegtijdige dood als gevolg. Pas met de introductie in 1913 van de Coolidge-buis, een hoogvacuüm röntgenbuis met een kathode met thermische emissie van elektronen, werd een röntgenbron verkregen die zo betrouwbaar en goed instelbaar was, dat deze zonder problemen ingebouwd en afgeschermd kon worden. De hoge stralingsdoses in de huid werden ook veroorzaakt doordat de röntgenbuizen veel zachte straling produceerden en er geen ophardingsfilters werden gebruikt. Zachte straling belast wel de huid, maar draagt door hoge verzwakking weinig bij aan de beeldvorming op de fotografische plaat of het doorlichtscherm achter de patiënt en is ook weinig effectief bij dieptebestraling. Een bijkomende factor was dat vaak getracht werd de afstand tussen de röntgenbuis en de patiënt zo klein mogelijk te houden, omdat de intensiteit van de röntgenstraling laag was. Dit leidde dan tot een hoge lokale huiddosis. Daarnaast was de gevoeligheid van de fotografische plaat laag en de toepassing van ‘versterkingsschermen’ nog niet gebruikelijk. 79