MAASTRO clinic | een eeuw radiotherapie in Limburg - Page 118

Harry Hillen 11 1953 Ondekking DNA-structuur. 1967 Ziekte van Hodgkin te genezen. 2000 Steeds meer kankers te genezen. De melancholie voorbij vooruitgang in de oncologie na de tweede wereldoorlog In Europese en Amerikaanse laboratoria zijn sinds de ontdekking van het DNA een reeks van genen gevonden die de celgroei kunnen aanzetten of onderdrukken, een reeks van genen die fungeren als signalen voor eiwitproductie in de cel en een reeks van genen die de onderlinge communicatie van cellen regelen. Mutaties in dit complexe systeem maken van een normale cel een kankercel. Daarbij is sprake van verschillende- en opeenvolgende mutaties, die bij toeval tot ongunstige combinaties leiden, welke het signaal geven voor ongecontroleerde celdeling. Mutaties in het DNA treden dagelijks op. Daarom beschikt de cel over een mechanisme om de DNA-schade te repareren. Genen die tumorgroei kunnen remmen (tumorsuppressorgenen), zoals het p53-gen, zijn betrokken bij dit ‘DNA repair mechanisme’. Daarenboven beschikt de cel nog over een mechanisme van geprogrammeerde celdood (apoptose), mocht het repareren van het DNA niet lukken. Met het stijgen van de leeftijd neemt het aantal mutaties toe en neemt het vermogen om DNA-schade te herstellen af. Deze combinatie wordt beschouwd als de belangrijkste verklaring voor de toename van kanker op oudere leeftijd. Tenslotte zijn er verschillende oorzaken ontdekt voor het optreden van de mutaties die tot kanker leiden. Daarbij komen oude bekenden als kanker in bepaalde families, beroepsziekten en virusinfecties weer aan bod. Erfelijke aanleg kan DNA kwetsbaar maken voor mutaties. Mary-Claire King (1946) heeft in 1990 aangetoond dat mutatie van het BCRA1-gen verantwoordelijk is voor de erfelijke en familiaire vorm van borstkanker. 116 Pagina 114: ‘The big Four’ De vier hoofden van vermaarde medische afdelingen in de John Hopkins Medical School in Baltimore: v.l.n.r. de patholoog William Welch, de chirurg William Halsted, de internist William Osler en de gynaecoloog Howard Kelly. Portret van John Singer Sargent 1905. James Watson en Francis Crick, de ontdekkers van de structuur van het DNA (1953). Inzet: de röntgendiffractie-afbeelding van DNA (Rosalind Franklin), de basis voor de ontdekking van de DNA-dubbelhelix.