Kredi Dünyası Issue 1 Volume 8 - Eylul 2019 - Page 27

Kredi skorunuz, kredi raporunuzda bulunan bilgilerin bir havuzda toplanarak tam olarak bilinmeyen bir formülle hesaplanması sonucu ortaya çıkan rakamdır.

Bu rakam, banka ve kredi kuruluşları için kredi başvurularında nasıl karar alacakları konusunda yardımcı olur. Banka ve finans kurumları, ağırlıklı olarak FICO skor modelini kullanırlar. Bu sistemde, kredi skoru 350 ile 850 arasındadır. Bu yazıda, kredi skorunu nasıl okuyabilirsiniz, ne anlamanız gerekir gibi konulara değineceğiz.

Kredi Skoru Nedir?

En basit ve kısa açıklaması, kredi raporunuzda bulunan bilgilerin rakam olarak dezayn edilmesi diyebiliriz. Bu skor sayesinde, banka ve finans kurumları, karar vermeden önce, bütün raporu incelemeden, raporunuzun incelenmesine gerek olup olmadığına karar verirler.

Eğer skorunuz düşükse, raporunuza bakma ihtiyacı hissetmeden başvurunuzu reddedebilirler. Skorunuz yüksekse, kredi raporunuz da incelenir ve sonra başvurunuz ile ilgili karar verilir.

Böylece, bankalar riski minimize etmiş olur.

Birçok Kredi Skoru Çeşidi Var - Sizin İçin En Önemli Olanı:

Kredi skorunu hesaplamanın birçok çeşidi var. En yaygın olanı FICO skorudur, ki FICO skoru bile kendi içinde 9 çeşittir.

Bir sonraki Vantage skorudur. Her skor çeşidi, kredi raporunuzdaki bilgilere göre hesaplanır.

Birbirlerinden farklılık arzetse de, üç aşağı beş yukarı risk durumunz hakkında genel bir fikir verebilir. Genel olarak FICO skorunu, banka ve finans kurumlarının %90’inin kullandığını bilmenizde yarar var.

Equifax, Experian ve TransUnion kredi raporları, skorlama sistemi olarak FICO’yu kullanılar, ama üç raporun skorları da birbirinden farklılık gösterebilir. Bu farklılık çok olmaması lazım. Eğer arada çok ciddi farklılıklar varsa, kredi raporlarınızda bir problem oluşmuş diyebiliriz. Üç kredi raporunu ve skorunu

www.kredibilgimerkezi.com

adresinden temin edebilirsiniz.

FICO’nun kendi içinde de farklı skorlama modelleri olduğunu belirtmiştik. En son model FICO Score 9, ama bu modele hali hazırda birçok banka ve finans kurumu geçmiş değil.

Bu modeller, başvurduğunuz kredi çeşidine göre şekilleniyor. Mesela, kredi kartına başvurduğunuzda bir model kullanılırken, araba kredisi için farklı bir model kullanılıyor.

Kredi Skoru Nasıl Hesaplanıyor?

Kredi skorunu belirleyen kırka yakın faktör mevcut. Ve bu faktörlerin bir araya getirilip kullanıldığı formül, net olarak bilinmiyor. Ama, bugüne kadar yapılan çalışmalarla, kredi raporunda bulunan hangi bilgilerin kredi skorunu nasıl etkilediği konusunda bir fikir oluşmuş durumda.

Ödeme Alışkanlığı ( Yüzde 35)

Ödemelerinizi zamanında yapıp yapmadığınız, kredi skorunu etkileyen en büyük faktör. Bu ödemelere kredi kartları, bireysel krediler, mortgage, oto kredileri ve diğer çeşit krediler dahil. Geç ödeme yaptıysanız, kaç defa, ne zaman, bir defa mı, yoksa tekrar tekrar mı yaptığınıza göre kredi skorunuzu etkileyecektir.

Borçlanma ( Yüzde 30)

Bu kategori, kaç dolar borçlandığınızdan ziyade, yüzde olarak toplam limitin ne kadarını kullandığınız üzerinden hesaplanıyor. Buna borçlanma oranı da diyebiliriz.

Bu oran, hem teker teker krediler, hem de bütün kredilerin toplamı üzerinden hesaplanıyor. Örnek vermek gerekirse, $5000 limiti olan bir karta $1000 borcunuz varsa, %20 borçlanma oranındasınız demektir.

Diğer taraftan $500 dolarlık bir kartınıza $250 borçluysanız, burada da oranınız %50 demektir. Birinci karta olan borcunuz daha fazla olmasına rağmen, oran olarak ikinci karta göre daha düşük olduğu için, birinci kart skorunuzu çok etkelemezken, ikinci kartınız daha çok etkileyecektir.

Bütün kredilerinizin toplam limiti $20.000 ve bütün kartlarınız borçsuzsa, ama $2000 limiti olan kartınıza $1950 borçluysanız, bu da sizin kredi skorunuzu negatif yönde etkileyecektir. Tek bir karta $1950 borçlanmaktan ziyade, farklı kartlara toplamda $1950 borçlanmak daha sağlıklı olacaktır.

Kredi Tarihçesinin Uzunluğu (Yüzde 15)

Kredi geçmişiniz ne kadar uzun olursa, ve bu süre zarfında sorumlu bir şekilde bütün ödeme taahütlerinizi yerine getirdiyseniz, banka finans kurumları için bu ileride de sorumluluğa devam edeceğiniz manasına geliyor. Burada dikkat edilen bilgiler, ilk açılan hesabın ne kadar zaman önce açıldığı, toplam bütün hesapların ortalama geçmiş süresi ve bütün hesapların teker teker ne kadar zamandır açık olduğu.

Yeni Kredi (Yüzde 10)

Kısa zaman içinde çok hesap açmaya çalıştıysanız, banka ve finans kurumlarına göre yüksek riskli kategorine giriyorsunuz. Son dönemlerde çok hesap açmak, hesap açmak için çok başvuruda bulunmak, kredi raporlarına sorgulama (inquiries) olarak işleniyor. Bu sorgulamalar, kredi raporunda 2 sene duruyor.

Kredi Çeşitliliği (Yüzde 10)

Banka ve finans kurumları, farklı kredi çeşitlerini sorumlu bir şekilde kontrol edebildiğinizi görmek ister. Kredi kartı, otomobil, mortgage, bireysel kredi gibi krediler bu çeşitliliği sağlıyor.

İyi Kredi Skoru Kaçtır?

Kredi skorunun iyiliği, ne için krediye başvurduğunuza göre değişiklik gösterebilir. Mesela, 700 ve üstü skor, kredi kartları için iyi kabul edilirken, mortgage için 650 ve üstü kredi skoru iyi kabul edilebilir. Diğer taraftan, kredi skoru ne kadar yüksek olursa, o kadar iyidir.