INmagazine Sayı 11 - Page 28

DÜNYA’DAN 26 KONUNUN ÖZÜNÜ ANLAMA 30 sene hukuk ve uygunluk uzmanı olarak çalıştım. Uluslararası kariyerim 1993’te, Chase Manhattan ile birleşmeden yaklaşık beş yıl önce J.P. Morgan’da başladı. Latin Amerika’da, daha doğrusu Brezilya’da yaşı- yordum. O dönemde yerel özel kuruluşlar- da Uyum faaliyetleri hakkında herhangi bir şey bilinmese de bu, ABD merkezli finans kurumlarında var olan bir kavramdı. “Uyum” terimini ilk defa 30 yıldan uzun bir süre önce, doğum iznim sırasında, bü- yük bir ABD üreticisi olan General Elect- ric (GE) için bir iş etiği tüzüğü çevirirken duydum. J.P. Morgan’da işe başladığımda ABD’deki merkezinde, Uyum faaliyetleri hakkında bilinçlendirme dahil olmak üzere iyi uygu- lamaların uluslararası ölçekte yaygınlaştı- rılmasıyla ilgili bir ihtiyaç söz konusuydu. Bu iş için eğitildim ve artık iki görevim vardı: Hukuk ve Uyum. J.P. Morgan, Hukuk ve Uyum alanlarında, bilgili ve konuyla yakından ilgilenen, kültürün etkisine ve ondan kaynaklanan sorunları uluslararası çerçevede ele alma ihtiyacına göre kendini uyarlayan liderlere sahip, harika bir okul- du. Uyum konusundaki bilgi tabanımızı oluştururken ve piyasada bir fark yara- tırken, bu insanlar, kültürler arasındaki farklılıkları dinliyor ve bunlar üzerine kafa yoruyorlardı. Bir avukat olarak, uygulamaların ve yasa- ların kaynağına bakmak için eğitilmiştim. Bir ABD kurumu için çalışarak ayrıca “ya- sanın ruhu”nu aramayı da öğrendim. Bir ürün veya bir işlemin sonucu, belli bir yasa veya yönetmelik ile açıkça onaylanmış veya düzenlenmiş olmayabilir ama iyi piyasa uy- gulamalarına veya temel yasa ve mevzuat ilkelerine ters düşebilir. Uyum faaliyeti, Ortak Hukuk (Common Law, Anglo-Sakson Sistemi) temelli iş orta- mında doğdu ve yazılı Roma Hukuku’nun uygulandığı dünyanın pek çok ülkesinde bilinmiyordu. Ortak Hukuk genellikle İngi- lizce konuşulan ülkelerde ve onların kolo- nilerinde uygulanıyordu. Türkiye, İtalya, Fransa ve Brezilya gibi ül- kelerde, genel anlamda, yasalar yayınlandı- ğında teorik olarak herkes onlardan haber- dar olur. İş dünyasında ise bu bilgiye sahip olan organlar avukatlar ve hukuk depart- manlarıydı. Şirketlerimiz, hukuk depart- manlarının yasa ve mevzuat özetlerinin UYUM FAALIYETI, ORTAK HUKUK (COMMON LAW, ANGLO-SAKSON SISTEMI) TEMELLI IŞ ORTAMINDA DOĞDU VE YAZILI ROMA HUKUKU’NUN UYGULANDIĞI DÜNYANIN PEK ÇOK ÜLKESINDE BILINMIYORDU. ORTAK HUKUK GENELLIKLE İNGILIZCE KONUŞULAN ÜLKELERDE VE ONLARIN KOLONILERINDE UYGULANIYORDU. kurum içinde dağıtılmasını sağlayarak, yö- neticilerin ve çalışanların, işlerini etkileyen yasalar ve mevzuatlar hakkındaki bilgisini geliştirme konusuyla pasif bir şekilde ilgi- leniyordu. Ama bu asla yeterli olmuyordu. Başını ABD’nin çektiği Ortak Hukuk temelli ülkelerde, esas olarak 60’lardan sonra, ge- niş bir yasa ve yönetmelik yelpazesi kapsa- mındaki davranış beklentilerinin kurumda- ki herkes tarafından bilinmesi gerekiyordu ve bunlar herkesin anlayabileceği şekilde yeniden yazılıyordu. Finans piyasaları, yanlış hatırlamıyorsam 70’lerde, “içeriden öğrenenlerin ticareti” (insider trading) sorunuyla baş etmek için başvurulan bir çözüm olarak borsa ve yatırım bankacılığı gibi alanların ayrılması durumuyla karşı karşıya kaldı. İlk mahkeme kararları, Men- kul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’nu (Se- curities Exchange Commission - SEC) ken- di spesifik kararlarını almaya yönlendirdi ve kuruluşların politikalar ve prosedürler geliştirmenin yanı sıra bazı kurum içi kont- roller de oluşturmak zorunda kalmasına neden oldu. Bir mahkeme kararında, fi- nans kurumuna Çin Seddi gibi kapsamlı bir kontrol mekanizması uygulaması tavsiye ediliyordu. Böylece ünlü Çin Seddi Kuralla- rı doğdu. UYUM UYGULAMALARINIZI “SATABİLMEK” O dönemdeki Uyum Sorumlusu görevim kapsamındaki çalışmalarımdan biri de kendi Uyum uygulamalarımız nedeniyle kurumumun piyasada rekabet açısından