Կենսաթոշակային առցանց տեղեկագիր Pension Newsletter N 5 - Page 19

Մասնավոր կենսաթոշակային սխեմաների ծածկٳյթը
2016 թվականին մասնավոր կենսաթոշակները ՏՀԶԿ անդամ 17 երկրներٳմ հասել են համընդհանٳր տարածվածٳթյան` պարտադիր կամ կիսապարտադիր սխեմաների շնորհիվ , այսինքն` կոլեկտիվ պայմանագրերի միջոցով ընդգրկել են տարբեր ոլորտներٳմ աշխատողների : ՏՀԶԿ տասը երկրներٳմ կամավոր մասնավոր կենսաթոշակները ( աշխատանքային և անհատական ) ծածկٳմ են աշխատող բնակչٳթյան ավելի քան 40 % -ը :
2016 թվականին ՏՀԶԿ անդամ 35 երկրներից 17-ը արդեն իսկ պարտադիր կամ կիսապարտադիր մասնավոր կենսաթոշակային համակարգերի որոշակի սխեմաներ են կիրառٳմ ՝ ապահովելով աշխատան- ‏-ٳմասնակց բնակչٳթյան բարձր քային տարիքի թյٳնը : Ֆինլանդիայٳմ , Իսլանդիայٳմ և Շվեյցարիայٳմ աշխատանքային կենսաթոշակները պարտադիր են և ընդգրկٳմ են աշխատանքային տարիքի բնակչٳթյան ավելի քան 70 % -ը : Գործատٳները պարտավոր են կիրառել կենսաթոշակային սխեմաներ , և կառավարٳթյան կողմից սահմանված են վճարման դրٳյքաչափերը : Աշխատանքային այլ կենսաթոշակային համակարգեր դասակարգվٳմ են որպես կիսապարտադիր : Արդյٳնաբերական կամ այլ կոլեկտիվ պայմանագրերի , գործատٳների սահմանած սխեմաների միջոցով աշխատակիցները պետք է միանան այս կիսապարտադիր համակարգերին , և քանի որ ոչ բոլոր ոլորտները կարող են ծածկված լինել նման կոլեկտիվ պայմանագրերով , այդ պատճառով այս համակարգերը չեն դիտարկվٳմ որպես պարտադիր ( օրինակ` Դանիա , Նիդեռլանդներ և Շվեդիա ): Սակայն կարելի է ասել , որ այդ երկրներٳմ մարդկանց ներգրավվածٳթյան ծածկٳյթը մոտ է պարտադիր համակարգ նեցողٳ երկրներٳմ առկա ծածկٳյթին : Ծածկٳյթը գրեթե ամբողջական է Չիլիٳմ , Էստոնիայٳմ , Իսրայելٳմ , և կանխատեսվٳմ է , որ նշված և այլ երկրներٳմ առկա ծածկٳյթը կավելանա 40-60 % -ով , քանի որ շարٳնակٳմ է ավելանալ նոր աշխատակիցների միացٳմը անհատական կենսաթոշակային սխեմաներին :
Պարտադիր անհատական կենսաթոշակային հաշիվները տարածված են Լատինական Ամերիկայٳմ , Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայٳմ , որտեղ մասամբ փոխարինել են սոցիալական ապահովٳթյան նպաստներին : Նման ծրագրեր կան Չիլիٳմ , Էստո- նիայٳմ , Մեքսիկայٳմ և Սլովակիայٳմ : Պարտադիր այլ անհատական կենսաթոշակային ծրագրեր առկա են Դանիայٳմ , Իսրայելٳմ և Շվեդիայٳմ ( պրեմիٳմ կենսաթոշակային համակարգ ):
Կամավոր աշխատանքային կենսաթոշակային սխեմաների տարածվածٳթյٳնը նٳյնպես տարբերվٳմ է ըստ երկրների : Կամավոր աշխատանքային կամ անհատական կենսաթոշակային սխեմաների ծածկٳյթը ( երբ անհատը և / կամ գործատٳն ազատ են սխեմա ٳառաջարկել և ٳմիանալ հարցٳմ ) 40 % -ից բարձր է Բելգիայٳմ , Չեխիայٳմ , Գերմանիայٳմ , Իսլանդիայٳմ , Իռլանդիայٳմ , Ճապոնիայٳմ , Նոր Զե-
‏-ٳԹագավոր Լեհաստանٳմ , Միացյալ լանդիայٳմ , թյٳնٳմ և ԱՄՆ-ٳմ : Մյٳս կողմից կամավոր կենսաթոշակային սխեմաները շատ ցածր են այնպիսի երկրներٳմ , ինչպիսիք են Հٳնաստանը ( 5 % -ից ցածր ), որի պատճառը մասամբ կարելի է համարել գործազրկٳթյան բարձր մակարդակը :
Իտալիան , Նոր Զելանդիան , Թٳրքիան և Միացյալ Թագավորٳթյٳնը ընտրել են մասնավոր կենսաթոշակային սխեմաներին « ավտոմատ » ٳմիանալ մոտեցٳմը ( հրաժարման կետով ): Արդյٳնքները տարբերվٳմ են : Նոր Զելանդիան « ԿիվիՍեյվր KiwiSaver » սխեմայٳմ հասել է ծածկٳյթի 75 % մակարդակի . սխեման ներկայացվել է 2007 թվականին : Իտալիայٳմ , 2007 թվականից սկսած , աշխատակիցներից վճարը , որը կոչվٳմ է Trattamento di Fine Rapporto- TFR , ավտոմատ կերպով վճարվٳմ է աշխատանքային կենսաթոշակային սխեմային , մինչև աշխատողը այդ սխեմայٳմ ٳմնալ համար բացահայտ ընտրٳթյٳն է կատարٳմ : Չնայած այս մոտեցմանը ՝ ‏-ٳբնակչ Իտալիայٳմ աշխատանքային տարիքի թյան միայն 20 % -ն է ընդգրկված կամավոր կենսա- ‏-ٳթյٳԹագավոր սխեմայٳմ : Միացյալ թոշակային նը ٳփորձառ է աշխատٳնակ բնակչٳթյան ծածկٳյթի զգալի աճ ٳապահովել հարցٳմ , քանի որ ծածկٳյթը 2012-2013 թվականների 34 % -ից հասցրել է 43 % -ի 2015-2016 թվականներին , սակայն ինքնազբաղվածների մասնաբաժինը նվազٳմ է , քանի որ նրանք ٳիրավաս չեն ավտոմատ գրանցվել : Թٳրքիան ավտոմատ ٳներգրավվել հնարավորٳթյٳնը ներկայացրել է 2017 թվականին ՝ պահանջելով առնվազն հինգ աշխատակիցներ ٳնենալٳ դեպքٳմ բոլոր 45 տարեկանից ցածր աշխատակիցներին ընդգրկել համակարգٳմ : Ավտոմատ ներգրավվածٳթյٳնը խրախٳսվٳմ է նաև Կանադայٳմ և ԱՄՆ-ٳմ : Անհատները կարող են միաժամանակ մի քանի աշխատանքային սխեմաների անդամներ լինել տարբեր աշխատավայրերից և նենալٳ մի քանի անհատական կենսաթոշակային սխեմաներ :
19
Մասնավոր կենսաթոշակային սխեմաների ծածկ‫ٳ‬յթը նիայ‫ٳ‬մ, Մեքսիկայ‫ٳ‬մ և Սլովակիայ‫ٳ‬մ: Պարտադիր այլ անհատական կենսաթոշակային ծրագրեր առկա են Դանիայ‫ٳ‬մ, Իսրայել‫ٳ‬մ և Շվեդիայ‫ٳ‬մ (պրեﬕ‫ٳ‬մ կենսաթոշակային համակարգ): 2016 թվականին մասնավոր կենսաթոշակները ՏՀԶԿ անդամ 17 երկրներ‫ٳ‬մ հասել են համընդհա- ն‫ٳ‬ր տարածված‫ٳ‬թյան` պարտադիր կամ կիսա- պարտադիր սխեմաների շնորհիվ, այսինքն` կոլեկ- տիվ պայմանագրերի ﬕջոցով ընդգրկել են տարբեր ոլորտներ‫ٳ‬մ աշխատողների: ՏՀԶԿ տասը երկրնե- ր‫ٳ‬մ կամավոր մասնավոր կենսաթոշակները (աշ- խատանքային և անհատական) ծածկ‫ٳ‬մ են աշխա- տող բնակչ‫ٳ‬թյան ավելի քան 40%-ը: Կամավոր աշխատանքային կենսաթոշակային սխե- մաների տարածված‫ٳ‬թյ‫ٳ‬նը ն‫ٳ‬յնպես տարբերվ‫ٳ‬մ է ըստ երկրների: Կամավոր աշխատանքային կամ անհատական կենսաթոշակային սխեմաների ծած- կ‫ٳ‬յթը (երբ անհատը և/կամ գործատ‫ٳ‬ն ազատ են սխեմա առաջարկել‫ٳ‬ և ﬕանալ‫ٳ‬ հարց‫ٳ‬մ) 40%-ից բարձր է Բելգիայ‫ٳ‬մ, Չեխիայ‫ٳ‬մ, Գերմանիայ‫ٳ‬մ, Իս- լանդիայ‫ٳ‬մ, Իռլանդիայ‫ٳ‬մ, Ճապոնիայ‫ٳ‬մ, Նոր Զե- լանդիայ‫ٳ‬մ, Լեհաստան‫ٳ‬մ, Միացյալ Թագավոր‫ٳ‬- թյ‫ٳ‬ն‫ٳ‬մ և ԱՄՆ-‫ٳ‬մ: Մյ‫ٳ‬ս կողﬕց կամավոր կենսա- թոշակային սխեմաները շատ ցածր են այնպիսի երկրներ‫ٳ‬մ, ինչպիսիք են Հ‫ٳ‬նաստանը (5%-ից ցածր), որի պատճառը մասամբ կարելի է համարել գործազրկ‫ٳ‬թյան բարձր մակարդակը: 2016 թվականին ՏՀԶԿ անդամ 35 երկրներից 17-ը արդեն իսկ պարտադիր կամ կիսապարտադիր մաս- նավոր կենսաթոշակային համակարգերի որոշակի սխեմաներ են կիրառ‫ٳ‬մ՝ ապահովելով աշխատան- քային տարիքի բնակչ‫ٳ‬թյան բարձր մասնակց‫ٳ‬- թյ‫ٳ‬նը: Ֆինլանդիայ‫ٳ‬մ, Իսլանդիայ‫ٳ‬մ և Շվեյցա- րիայ‫ٳ‬մ աշխատանքային կ ենսաթոշակները պար- տադիր են և ընդգրկ‫ٳ‬մ են աշխատանքային տարի- քի բնակչ‫ٳ‬թյան ավելի քան 70%-ը: Գործատ‫ٳ‬ները պարտավոր են կիրառել կենսաթոշակային սխեմա- ներ, և կառավար‫ٳ‬թյան կողﬕց սահմանված են վճարման դր‫ٳ‬յքաչափերը: Աշխատանքային այլ կեն- սաթոշակային համակարգեր դասակարգվ‫ٳ‬մ են որպես կիսապարտադիր: Արդյ‫ٳ‬նաբերական կամ այլ կ ոլեկտիվ պայմանագրերի, գործատ‫ٳ‬ների սահմանած սխեման ]h Z][[h[[ Z[}ZZ[ZZZh[mZ]h Z[Z][hB Zr]Z[mZ[b Z[][ ZZ[Z[Zh [ZZMZh [ Z[MZZZhЭZ=Z]h Z[b hr hMZ[mZ [h [[ Z-[Z[h [Z[h [[mZ]h Z ZZh [[" Z][`ZZZZ[ZZ ZZ[mZ]Z [m[MZ[b Z[ZZ]Z[Z[ [Z[][MZ[mZZ=h Z]h [[Z[]ZB [Z[[=Z[[[ Z[][ [ Z[MZZZh Z=Z]h Z [Z][b ZMZ[Zh ZЭ[( >( [B [h [Z][ [Zh [ZZMZhh]h Z[mZZ KMZ[mZZ XmZZMZ][ЭZZ[mZM[mZ]h hr X}[Z]ZMZZ XZZZ[][b ZZh Z]ZZ Zr Z[Z]Z [h Z[]Z@Z]h Zh [mZ]h( >( [B [MZh ZMZZ[mh [mZ]h Z=h Z[[ZZ( >( Z[]Z[b ZZZЭZ( >( []ZZ [M[[ Zr [Zh [ZZMZh [ Z[MZZZh Z2( >( [mZ]h[[ Z]h Zh [mZ]h( >( [B Z[ZZ ZZZZ( >( []ZZ[c KZZZ( >( []ZZ Z=h Z]ZZPZ[MZ-[[-[ZZZ[b Zr XZZZ( >( [B K}[[[[mZZ[^( >( [B K[h Z[]Z]Z( >( [Bhr ZZ[mZZ[Z][[( >( [B Zr [h [m[}[ZZ hr Z[]Z Z]h Zh [mZ]h( >( [@Z[ZZ ZZZZ( >( []ZZ ZZ[Z]ZZ[mZCcR[[ hMZ[mZ [h[}Zh( >( [mZZ( >( [B Zr Z[Z]ZZ[mZZ [m[h Z[}ZZ[ZZZh[mZ]h Z]Zh( >( [MZ Z[m[ Z[ZZZ[b ZZ][m[ZZ[[}ZZZ[]Z[b [ZZ][MZЭ[mZ]h Z[cXZh [ZZMZh Z[m[ Z[ZZZ[b ZZ][m[ZZ[[}ZZZ[]Z[b [ ZЭ[}ZmZ]h Z [Zh ZZ[ZZ Z][b KZ[Z[mZZZ[b KMh ZZZ[^( >( [BKZ][m[h [[mZZZ[b hr Kh h}Z]Z[]Z[b K][h [[Z[^( >( [B [h [Z][" [MZЭ[Z[MZ" h=[ZZh Z[mZ]Z Z][b [[hZZZZZZ[b Z[Z[ [[( >( Z[]Z[`[m[Z[[[mZ]h Z[c Xm[MZ[b Zh ZZ=h Z]h ZZ[b XZZZ( >( [B K}[[[ЭK[ZZZZ[b Xm[h KmZ]ZZ[mZMZZ[b K( >( h hMZZ[b hr XMZZh[]ZZKZZ=Z[[h( >( Z[^( >( [mZ Z[m[h Z]Z Z][b [MZ[[mZ[[h ZZ][m[ZZ[Э[}ZZZ[]Z[b [ZZ][MZ[mZ]h Z[bmZ[[[[MZ[r]Z[mZZ( >( [M[Э[Z]h( >( [MZ[ h ZZZh [MZ[b ZZ][[[ⓢ Kh ZM[^( >( [mhM[mZ]h Z [ZhЭZ-Z]h [( >( [B Z][c Xm[h KmZ]ZZ[mZMZZ[b *KZ[ZXZ][][hv6fW,+[ZZ][MZ[^( >( [B [ Z[Z]Z Zr ZZZZ( >( []ZZsRR [MZZZh ZMZZZ[ZZ][MZ[b [mZ]h ZZ[]Zh[Z]Z Zr#r Z[ZZZ[mZ[c K[ZZZZЭ[^( >( [B#r Z[ZZZ[mZh [Z[ZZ Z[}ZZ[ZZZh[mZ]h Zh[[=Zh Z [h Z Z[[[( >( [B ZrG&GFVFFfR&'FХDe" Z[[[[MZ[ ZZ]h [[[ [[=Zh [( >( [B Zr Z[}ZZ[Z[bЭhMZ[]Z[b ZZ][m[ZZ[[}ZZZ[]Z[b [ZZ][MZ[]Z[b][m[hr Z[}ZZЭ[[[-Z Z[]ZB [ZZ][MZ[^( >( [B=ZZ( >( [ Z[MZh Z-ZhZ[ Z[][Z[m[h( >( Z[^( >( [b Zr ZZ[Zh( >( [C X[mZ[]ZZ Z[][ [M[[Z]h[MZ[mZYЭK[ZZZZ[^( >( [B Z[}ZZ[Z[mhMZ[]Z[b [Zh ZhMZ Z-[mZZ[( >( ЭZ[]Z[b]Z[][b#R[b Zr Z[mZMZ=h Z[ZZ ZZ[MZ[[h ZZ][m[ZЭZ[[}ZZZ[]Z[b [ZZ][MZ[^( >( [C XMZZh[]ZZ KZZ=Z[[h( >( Z[^( >( Э[mZ h=[h [Z[( >( Zr Z[}ZZ[( >( [mZZ Z-[mZZ[( >( Z[]Z[b ZZZZ( >( [RЭZZ ZmZ=ZZZ Z[2 Z[Z[ [[Z]Z( >( [ Zh h( >( [B hMZ[mZ [h ZZZЭZ( >( []ZZ#"#2 Z[ZZZ[m[mZ]h Z3BRZh [ Z[hh Z]Z ZpC2RZ#R#b Z[ZZZ[m[mZ]h Z[b [ZZZ[][b Z[mhM[mZZbЭZ-Z[-[ZZ[mZ]h Z [MZ[[mZZ-ZZZ[mZ [m[ZZn( >( [B Zr hMZ[mZ [h[mh Z[mhB Zh Z[Z[( >( [Z][b Z[[[[MZ[ Z=h Z[mh[Z]Zâ K( >( hЭhMZZ[b Z[[[[MZ[ [mZ]h Z=h Z[[Z]Z( >( [ [mZh Z[[h( >( Z[^( >( [mZ[mZ]h ZZ[]Zhh Z]Z Zr#r Z[ZZZ[mZ[mY [Z[ Z[m[Z]Z[[Z[[m[ZZm[b [ Z[mZ2 Z[}ZZ[ZZZh[mZ]h( >( [mZ][mZZ( >( ZMZ][ЭhN( >( [B Z-[Z[hCR [Zh Z]ZZ[mZh hZZh Z[}ZZ[ZZZh[mZRЭh Z[b Z[mZMZ=h ZZ]Z [ Z[MZZZh Z>( >( [C K[[[[MZ[ [mZ]h Z=h Z[Э[ZZ( >( Z[^( >( [mZ Zh ZZ( >( [[( >( [B Zr [mZhr KZ[mZZMZ[^( >( [B hpKXMXb( >( [C K[m[ Z[[mZ]h Z ZZh [[" Z][b]ZZZ[MZ[mZZPhMZ[mZ Z[}ZZ[Z[mhMZ[]Z[b [ZZ][MZ[mZ]h Z Z[mZMZ=Z]h ZZЭ[mZ]Z [Zh Z-Z]h Z[}ZZ[Z[Z[]h Z]h Zh hr( >( [mZ][mZZR hMZ[mZZ[m[ Z[ZZZ[b ZZ][m[ZZ[[}ZZZ[]Z[b [ZZ][MZ[mZ]h