Կենսաթոշակային առցանց տեղեկագիր Pension Newsletter N 5 - Page 17

ՄԱՍՆԱՎՈՐ ԵՎ ՊԵՏԱԿԱՆ , ՊԱՐՏԱԴԻՐ ԵՎ ԿԱՄԱՎՈՐ

կենսաթոշակային սխեմաներ

Մասնավոր կենսաթոշակները մեծ դեր են խաղٳմ ՏՀԶԿ երկրների մոտ կեսٳմ ( Աղյٳսակ 3 ): ՏՀԶԿ 35 երկրներٳմ համախառն փոխհատٳցման միջին գործակիցը ամբողջ կյանքի ընթացքٳմ աշխատող և միջին եկամٳտ ստացող աշխատողի համար պարտադիր պետական սխեմաների դեպքٳմ 41 % է , իսկ պարտադիր մասնավոր կենսաթոշակները ներաٳռել դեպքٳմ ՝ 53 %: Կամավոր մասնավոր կենսաթոշակները հաշվի ٳառնել դեպքٳմ այս ցٳցանիշը
հասնٳմ է մինչև 59 %-ի: ՏՀԶԿ անդամ 12 երկրներٳմ միջին եկամٳտ նեցողٳ աշխատակցի համար պետական և պարտադիր մասնավոր բաղադրիչների դեպքٳմ փոխհատٳցման միջին գործակիցը 56 % է , ՏՀԶԿ 8 երկրների դեպքٳմ , որտեղ կամավոր մասնավոր կենսաթոշակները տարածված են , փոխհատٳցման միջին գործակիցը կազմٳմ է 63 %, մինչդեռ միայն պետական պարտադիր սխեման ٳկիրառել դեպքٳմ 37 % է :
Ավստրալիան , Դանիան , Իսլանդիան և Նորվեգիան նենٳ նպատակային պետական ծրագրեր , որոնց դեպքٳմ ցածր եկամٳտ ստացող աշխատողների համար փոխհատٳցման գործակիցները հաճախ բարձր են ՝ պարտադիր մասնավոր կենսաթոշակային բաղադրիչի կիրարկելիٳթյան շնորհիվ : Չիլիٳմ , Մեքսիկայٳմ , Սլովակիայٳմ և Շվեդիայٳմ պետական դրٳյթների մի մասը բարեփոխٳմների արդյٳնքٳմ փոխարինվել է պարտադիր մասնավոր դրٳյթներով : Կանադան , Իռլանդիան , Միացյալ Թագավորٳթյٳնը և Միացյալ Նահանգները վաղٳց նենٳ համեմատաբար ցածր պետական կենսաթոշակներ և մեծ տարածվածٳթյամբ կամավոր կենսաթոշակային բաղադրիչներ : Մյٳս խոշոր տնտեսٳթյٳններից պետական կենսաթոշակները պարտադիր են ՝ Արգենտինայٳմ , Բրազիլիայٳմ , Չի-
‏-ٳՌ Ինդոնեզիայٳմ , Հնդկաստանٳմ , նաստանٳմ , սաստանի Դաշնٳթյٳնٳմ և Սաٳդյան Արաբիայٳմ : Հարավային Աֆրիկան բացառٳթյٳն է ՝ ‏-‏նենալով միայն կամավոր մասնավոր սխեմաներ , որտեղ պետական կենսաթոշակը նٳյնիսկ միջին
եկամտի 50 %-ից ցածր եկամٳտ նեցողٳ աշխատողների համար չի գործٳմ :
Պարտադիր մասնավոր կենսաթոշակներ
Պարտադիր մասնավոր կենսաթոշակներ գոյٳթյٳն երկրներٳմ : Դանիան , Նիդեռլանդները և նենٳ 12 Շվեդիան նենٳ մասնավոր կենսաթոշակներ , որոնք գրեթե համընդհանٳր ծածկٳյթ նենٳ , այսինքն ՝ աշխատող բնակչٳթյٳնը ամբողջٳթյամբ մասնակից է այս սխեմաներին , և վերջինները կոչվٳմ են « կիսապարտադիր »: Իսլանդիայٳմ , Նիդեռլանդներٳմ և Շվեյցարիայٳմ մասնավոր կենսաթոշակները հիմնականٳմ « DB » տեսակի են , մինչդեռ մյٳս երկրներٳմ դրանք « DC » տեսակի են : Փոխհատٳցման գործակիցները պարտադիր մասնավոր սխեմաներٳմ տատանվٳմ են 6 %-ից ( Նորվեգիայٳմ ) 70 %-ի ( Դանիայٳմ , Իսլանդիայٳմ և Նիդեռլանդներٳմ ) շրջանակներٳմ ( տե ՛ ս , աղյٳսակ 3 ): Բոլոր մյٳս
‏-ٳբացառ միջակայքٳմ են ՝ երկրները 18 %-ից 34 %-ի թյամբ Իսրայելի , որտեղ 49 % է : Շվեդիայٳմ եկամտից ( աշխատավարձից ) մասնավոր կենսաթոշակի համար կատարվող վճարի չափը 4,5 %-ից հասնٳմ է մինչև 30 %-ի, այդ պատճառով համախառն փոխհատٳցման գործակիցը ավելի բարձր է բարձր եկամٳտ նեցողٳ աշխատողների համար , քան միջին եկամٳտ նեցողներիٳ :
Կամավոր մասնավոր կենսաթոշակներ
Կամավոր մասնավոր կենսաթոշակները տարածված են յոթ երկրներٳմ : Ենթադրվٳմ է , որ աշխատողները անցկացնٳմ են իրենց ամբողջ աշխատանքային կարիերիան ՝ օգտվելով կամավոր մասնավոր կենսաթոշակային սխեմաներից : Կամավոր մասնավոր կենսաթոշակները ներառٳմ են և ՛ կամավոր աշխատանքային , և ՛ կամավոր անհատական սխեմաները : Ընդհանٳր առմամբ յոթ երկրներٳմ « DC » մոտեցٳմն է կիրառվٳմ : Երբ կամավոր մասնավոր կենսաթոշակը ընդգրկվٳմ է փոխհատٳցման գործակցի հաշվարկման բանաձևٳմ , ապա Բելգիայٳմ , Կանադայٳմ , Գերմանիայٳմ , Իռլանդիա-
17
ՄԱՍՆԱՎՈՐ ԵՎ ՊԵՏԱԿԱՆ, ՊԱՐՏԱԴԻՐ ԵՎ ԿԱՄԱՎՈՐ կենսաթոշակային սխեմաներ Մասնավոր կ ենսաթոշակները ﬔծ դեր են խաղ‫ٳ‬մ ՏՀԶԿ երկրների մոտ կես‫ٳ‬մ (Աղյ‫ٳ‬սակ 3): ՏՀԶԿ 35 երկրներ‫ٳ‬մ համախառն փոխհատ‫ٳ‬ցման ﬕջին գործակիցը ամբողջ կյանքի ընթացք‫ٳ‬մ աշխատող և ﬕջին եկամ‫ٳ‬տ ստացող աշխատողի համար պար- տադիր պետական սխեմաների դեպք‫ٳ‬մ 41% է, իսկ պարտադիր մասնավոր կենսաթոշակները ներա- ռել‫ٳ‬ դեպք‫ٳ‬մ՝ 53%: Կամավոր մասնավոր կենսա- թոշակները հաշվի առնել‫ٳ‬ դեպք‫ٳ‬մ այս ց‫ٳ‬ցանիշը հասն‫ٳ‬մ է ﬕնչև 59%-ի: ՏՀԶԿ անդամ 12 երկրներ‫ٳ‬մ ﬕջին եկամ‫ٳ‬տ ‫ٳ‬նեցող աշխատակցի համար պե- տական և պարտադիր մասնավոր բաղադրիչների դեպք‫ٳ‬մ փոխհատ‫ٳ‬ցման ﬕջին գործակիցը 56% է, ՏՀԶԿ 8 երկրների դեպք‫ٳ‬մ, որտեղ կամավոր մասնավոր կենսաթոշակները տարածված են, փոխ- հատ‫ٳ‬ցման ﬕջին գործակիցը կազմ‫ٳ‬մ է 63%, ﬕնչդեռ ﬕայն պետական պարտադիր սխեման կիրառել‫ٳ‬ դեպք‫ٳ‬մ 37% է: Ավստրալիան, Դանիան, Իսլանդիան և Նորվեգիան ‫ٳ‬նեն նպատակային պետական ծրագրեր, որոնց դեպք‫ٳ‬մ ցածր եկամ‫ٳ‬տ ստացող աշխատողների համար փոխհատ‫ٳ‬ցման գործակիցները հաճախ բարձր են՝ պարտադիր մասնավոր կենսաթոշակա- յին բաղադրիչի կիրարկելի‫ٳ‬թյան շնորհիվ: Չիլի‫ٳ‬մ, Մեքսիկայ‫ٳ‬մ, Սլովակիայ‫ٳ‬մ և Շվեդիայ‫ٳ‬մ պետա- կան դր‫ٳ‬յթների ﬕ մասը բարեփոխ‫ٳ‬ﬓերի ար- դյ‫ٳ‬նք‫ٳ‬մ փոխարինվել է պարտադիր մասնավոր դր‫ٳ‬յթներով: Կանադան, Իռլանդիան, Միացյալ Թագավոր‫ٳ‬թյ‫ٳ‬նը և Միացյալ Նահանգները վա- ղ‫ٳ‬ց ‫ٳ‬նեն հաﬔմատաբար ցածր պետական կեն- սաթոշակներ և ﬔծ տարածված‫ٳ‬թյամբ կամավոր կենսաթոշակային բաղադրիչներ: յ‫ٳ‬ս խոշոր տնտես‫ٳ‬թյ‫ٳ‬ններից պետական կենսաթոշակները պարտադիր են՝ Արգենտինայ‫ٳ‬մ, Բրազիլիայ‫ٳ‬մ, Չի- նաստան‫ٳ‬մ, Հնդկաստան‫ٳ‬մ, Ինդոնեզիայ‫ٳ‬մ, Ռ‫ٳ‬- սաստանի Դաշն‫ٳ‬թյ‫ٳ‬ն‫ٳ‬մ և Սա‫ٳ‬դյան Արաբիա- յ‫ٳ‬մ: Հարավային Աֆրիկան բացառ‫ٳ‬թյ‫ٳ‬ն է՝ ‫ٳ‬նե- նալով ﬕայն կամավոր մասնավոր սխեմաներ, որտեղ պետական կ ենսաթոշակը ն‫ٳ‬յնիսկ ﬕջին եկամտի 50%-ից ցածր եկամ‫ٳ‬տ ‫ٳ‬նեցող աշխատող- ների համար չի գործ‫ٳ‬մ: Պարտադիր մասնավոր կենսաթոշակներ Պարտադիր մասնավոր կենսաթոշակներ գոյ‫ٳ‬թյ‫ٳ‬ն ‫ٳ‬նեն 12 երկրներ‫ٳ‬մ: Դանիան, Նիդեռլանդները և Շվեդիան ‫ٳ‬նեն մասնավոր կենսաթոշակներ, որոնք գրեթե համընդհան‫ٳ‬ր ծածկ‫ٳ‬յթ ‫ٳ‬նեն, այսինքն՝ աշխատող բնակչ‫ٳ‬թյ‫ٳ‬նը ամբողջ‫ٳ‬թյամբ մասնա- կից է այս սխեմաներին, և վերջինները կոչվ‫ٳ‬մ են «կիսապարտադիր»: Իսլանդիայ‫ٳ‬մ, Նիդեռլանդնե- ր‫ٳ‬մ և Շվեյցարիայ‫ٳ‬մ մասնավոր կենսաթոշակները հիﬓական‫ٳ‬մ «DB» տեսակի են, ﬕնչդեռ մյ‫ٳ‬ս եր- կրներ‫ٳ‬մ դրանք «DC» տեսակի են: Փոխհատ‫ٳ‬ցման գործակիցները պարտադիր մասնավոր սխեմանե- ր‫ٳ‬մ տատանվ‫ٳ‬մ են 6%-ից (Նորվեգիայ‫ٳ‬մ) 70%-ի (Դանիայ‫ٳ‬մ, Իսլանդիայ‫ٳ‬մ և Նիդեռլանդներ‫ٳ‬մ) շրջանակներ‫ٳ‬մ (տե՛ս, աղյ‫ٳ‬սակ 3): Բոլոր մյ‫ٳ‬ս երկրները 18%-ից 34%-ի ﬕջակայք‫ٳ‬մ են՝ բացառ‫ٳ‬- թյամբ Իսրայելի, որտեղ 49% է: Շվեդիայ‫ٳ‬մ եկամտից (աշխատավարձից) մասնավոր կենսաթո- շակի համար կատարվող վճարի չափը 4,5%-ից հաս- ն‫ٳ‬մ է ﬕնչև 30%-ի, այդ պատճառով համախառն փոխհատ‫ٳ‬ցման գործակիցը ավելի բարձր է բարձր եկամ‫ٳ‬տ ‫ٳ‬նեցող աշխատողների համար, քան ﬕ- ջին եկամ‫ٳ‬տ ‫ٳ‬նեցողների: Կամավոր մասնավոր կենսաթոշակներ Կամավոր մասնավոր կենսաթոշակները տարած- ված են յոթ երկրներ‫ٳ‬մ: Ենթադրվ‫ٳ‬մ է, որ աշխա- տողները անցկացն‫ٳ‬մ են իրենց ամբողջ աշխա- տանքային կարիերիան՝ օգտվելով կամավոր մաս- նավոր կենսաթոշակային սխեմաներից: Կամավոր մասնավոր կենսաթոշակները ներառ‫ٳ‬մ են և՛ կա- մավոր աշխատանքային, և ՛ կամավոր անհատական սխեմաները: Ընդհան‫ٳ‬ր առմամբ յոթ երկրներ‫ٳ‬մ «DC» մոտեց‫ٳ‬ﬓ է կիրառվ‫ٳ‬մ: Երբ կամավոր մաս- նավոր կենսաթոշակը ընդգրկվ‫ٳ‬մ է փոխհատ‫ٳ‬ց- ման գործակցի հաշվարկման բանաձև‫ٳ‬մ, ապա Բել- գիայ‫ٳ‬մ, Կանադայ‫ٳ‬մ, Գերմանիայ‫ٳ‬մ, Իռլանդիա- 17