Կենսաթոշակային առցանց տեղեկագիր Pension Newsletter 2018 N3 - Page 13

Ֆոնդի եկամտաբեր‫ٳ‬թյան վրա ԱԶԴՈՂ ՌԻՍԿԵՐԸ Շ‫ٳ‬կայական ռիսկ՝ արժեթղթերի կամ այլ ակտիﬖե- րի շ‫ٳ‬կայական գների ազդեց‫ٳ‬թյան ներքո ներ- դր‫ٳ‬ﬓերի արժեքը կորցնել‫ٳ‬ հավանակ‫ٳ‬թյ‫ٳ‬նն է (ֆոնդի ակտիﬖերի արժեքի կոր‫ٳ‬ստ): Շ‫ٳ‬կայական ռիսկը ﬔղﬔլ‫ٳ‬ նպատակով ձեռք է բերվ‫ٳ‬մ բավա- րար տեղեկատվ‫ٳ‬թյ‫ٳ‬ն այն ակտիﬖերի վերաբեր- յալ, որոնց‫ٳ‬մ ներդրվել կամ ներդրվ‫ٳ‬մ են Ֆոնդի ակտիﬖերը, դիվերսիֆիկացվ‫ٳ‬մ են Ֆոնդի ներ- դր‫ٳ‬ﬓերը, ինչպես նաև կարող են օգտագործվել ածանցյալ գործիքներ: Շ‫ٳ‬կայական ռիսկի հիﬓա- կան տեսակներն են՝ Ածանցյալ գործիքը, ըստ է‫ٳ‬թյան պայմանագիր է, որի համաձայն ﬕ կողմը պարտավորվ‫ٳ‬մ է մյ‫ٳ‬ս կողﬕն վաճառել (կամ մյ‫ٳ‬ս կողﬕց գնել) արտար- ժ‫ٳ‬յթ, արժեթ‫ٳ‬ղթ կամ այլ ապրանք՝ տվյալ պայմա- նագրով սահմանված քանակով, գնով և ժամկետ‫ٳ‬մ: Որոշ ածանցյալ գործիքներ (օրինակ՝ օպցիոնները) գնորդին տալիս են ﬕայն իրավ‫ٳ‬նք՝ գնել‫ٳ‬ կամ վա- ճառել‫ٳ‬ ‫ٳ‬ևէ ակտիվ, և պարտավոր‫ٳ‬թյ‫ٳ‬ն չեն պա- ր‫ٳ‬նակ‫ٳ‬մ: Ածանցյալ գործիքների տեսակներն են՝ ֆորվարդները, ֆյ‫ٳ‬չերսները, օպցիոնները, սվոփե- րը և այլն: Արժ‫ٳ‬թային ռիսկ-արտարժ‫ٳ‬յթի փոխարժեքի (կ‫ٳ‬ր- սի) փոփոխ‫ٳ‬թյ‫ٳ‬ններով պայմանավորված ներ- դրման արժեքի անցանկալի ‫ٳ‬ղղ‫ٳ‬թյամբ փոփոխ‫ٳ‬- թյան ռիսկն է: Արտարժ‫ٳ‬թային ռիսկը հեջավորել‫ٳ‬ (ապահովագրել‫)ٳ‬ նպատակով կարող են օգտա- գործվել ածանցյալ գործիքներ: Օրինակ՝ ենթադրենք՝ 1000$ պարտք ենք վերցրել, որը դարձրել ենք դրամ և ներդր‫ٳ‬մ կատարել: Այդ ժամանակ 1 դոլարը 500 դրամ էր, ‫ٳ‬ստի կասնեք, որ ﬔնք դրամով վերցրել ենք 500 000 դրամ պարտք: Հետո դոլարի փոխարժեքը բարձրան‫ٳ‬մ է, և 1 դո- լարը 510 դրամ է դառն‫ٳ‬մ, այսինքն՝ դրամը ար- ժեզրկվ‫ٳ‬մ է դոլարի նկատմամբ: Արդյ‫ٳ‬նք‫ٳ‬մ՝ եթե ﬔնք պետք է վերադարձնենք 1000 դոլարը, ապա 510 000 դրամ պետք է ‫ٳ‬նենանք 1000 դոլար դարձ- նել‫ٳ‬ համար: Արդյ‫ٳ‬նք‫ٳ‬մ կոր‫ٳ‬ստ ենք ‫ٳ‬նեն‫ٳ‬մ 1000 րաﬕ չափով: Տոկոսադր‫ٳ‬յքի ռիսկ՝ տոկոսադր‫ٳ‬յքի մակարդակի փոփոխ‫ٳ‬թյ‫ٳ‬նով պայմանավորված ռիսկն է: Օրինակ` ենթադրենք՝ գնել ենք 5 տարի ժամկետով 100 000 դրաﬕ պարտատոմս 5% տարեկան եկամտաբեր‫ٳ‬թյամբ: Եթե 2 տարի հետո տոկոսա- դր‫ٳ‬յքը դարձել է 8%, ապա ﬕնչև 5 տարին լրանալը ﬔր պարտատոմսերը վաճառել‫ٳ‬ համար պետք է իջեցնենք ﬔր ձեռք բերման գինը (շ‫ٳ‬կայ‫ٳ‬մ գինը գրավիչ չէ): Ֆինանսական գործիքների գների փոփոխ‫ٳ‬թյան ռիսկ - արժեթղթերի շ‫ٳ‬կայական գները և դրանց փո- փոխ‫ٳ‬թյ‫ٳ‬նները չեն գտնվ‫ٳ‬մ հսկող‫ٳ‬թյան տակ, որը ﬔծացն‫ٳ‬մ է ֆոնդի տատանողական‫ٳ‬թյան ց‫ٳ‬- ցանիշը: Նշված պատճառով արժեթղթեր‫ٳ‬մ ներ- դրման դեպք‫ٳ‬մ հնարավոր է նաև պորտֆելի արժե- քի նվազ‫ٳ‬մ: Օրինակ` Սթիվ Ջոբսի մահից հետո «Apple» ընկեր‫ٳ‬- թյան բաժնետոմսերի շ‫ٳ‬կայական գները նվազե- ցին, սակայն հետո բարձրացան: Գնաճի ռիսկ-գնաճի պատճառով ներդր‫ٳ‬ﬓերի իրա- կան արժեքի նվազման ռիսկն է: Գնաճի ռիսկը կա- ռավարել‫ٳ‬ նպատակով Ֆոնդի ակտիﬖերը կարող են ներդրվել ինդեքսավորվող գործիքներ‫ٳ‬մ: Ինդեքսավորման նպատակն է եկամ‫ٳ‬տների գնող- ‫ٳ‬նակ‫ٳ‬թյան պահպան‫ٳ‬մը: Ինդեքսավորվող գոր- ծիքի օրինակ են ինդեքսավորված արժեթղթերը, որոնց դիմաց վճարվող տոկոսները կամ հիﬓական գ‫ٳ‬մարի վճար‫ٳ‬ﬓերը կախված‫ٳ‬թյան ﬔջ են դրվ‫ٳ‬մ գնաճի կամ փոխարժեքի հետ: Օրինակ՝ բաժնետիրոջը բաժնետիրական ընկեր‫ٳ‬- թյան շահ‫ٳ‬յթից շահ‫ٳ‬թաբաժին պետք է վճարվի 1 000 000 դրամ, սակայն այդ տարի գնաճի մակար- դակը եղել է 4%: Ուստի վճարման ենթակա շահ‫ٳ‬թա- բաժինը ճշգրտվ‫ٳ‬մ է գնաճով, և վճարվ‫ٳ‬մ է 1 000 000-ի ավել գ‫ٳ‬մար. օրինակ՝ 1 020 000 դրամ: Վարկային կամ պարտավոր‫ٳ‬թյ‫ٳ‬նների չկատար- ման ռիսկ՝ ֆոնդի ակտիﬖեր‫ٳ‬մ ընդգրկված արժե- 13